Szpital wypisuje pacjenta wtedy, gdy kończy się leczenie szpitalne, także jeśli chory nie odzyskał samodzielności. Rodzina ma wtedy pięć realnych dróg: opiekę w domu ze wsparciem pielęgniarki z NFZ i opiekunki, zakład opiekuńczo-leczniczy, oddział rehabilitacji, pobyt czasowy w prywatnym domu opieki albo opiekę paliatywną. Najwięcej da się załatwić jeszcze na oddziale, dlatego rozmowę z lekarzem prowadzącym warto zacząć kilka dni przed wypisem, a nie w dniu wypisu.
W skrócie
- Szpital nie zatrzyma pacjenta, który nie wymaga już leczenia szpitalnego, ale ma obowiązek uprzedzić bliskich o dacie wypisu i wydać skierowania, recepty oraz zlecenia.
- Skierowanie do zakładu opiekuńczo-leczniczego i do pielęgniarskiej opieki domowej wystawia lekarz jeszcze w szpitalu. Kryterium w obu przypadkach to 40 punktów lub mniej w skali Barthel.
- Miejsce od ręki najczęściej oferuje prywatny dom opieki. Średnia cena w Polsce to 5 665 zł miesięcznie.
Kiedy szpital może wypisać pacjenta
Zgodnie z ustawą o działalności leczniczej wypis następuje, gdy stan zdrowia nie wymaga dalszego udzielania świadczeń w danym szpitalu. To kryterium medyczne, a nie opiekuńcze. Oddział internistyczny czy neurologiczny nie jest miejscem, w którym czeka się na zorganizowanie opieki, nawet jeśli pacjent jest leżący i mieszka sam.
Szpital ma jednak swoje obowiązki. Jeżeli chory nie jest w stanie świadomie decydować o sobie, o dacie i godzinie planowanego wypisu trzeba wcześniej powiadomić osobę bliską. Przy wypisie pacjent dostaje kartę informacyjną z zaleceniami, recepty, zlecenia na wyroby medyczne i potrzebne skierowania. Transport sanitarny przysługuje wtedy, gdy stan zdrowia nie pozwala na zwykły przejazd, i zleca go lekarz.
Co załatwić jeszcze na oddziale
Po wypisie każdą z tych spraw trzeba załatwiać od nowa przez przychodnię, co zwykle oznacza kolejne dni zwłoki. Na oddziale wszystko jest pod ręką.
- Porozmawiaj z lekarzem prowadzącym o rokowaniu i poproś o ocenę w skali Barthel. Od wyniku zależy, do jakiej opieki bliski ma prawo.
- Zapytaj o pracownika socjalnego szpitala. Jeżeli szpital go zatrudnia, pomoże skontaktować się z ośrodkiem pomocy społecznej i wskaże placówki w okolicy.
- Poproś o skierowanie do zakładu opiekuńczo-leczniczego albo na oddział rehabilitacji, jeśli lekarz widzi wskazania.
- Poproś o skierowanie do pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej, jeśli chory wraca do domu.
- Odbierz zlecenia na wyroby medyczne: pieluchomajtki, materac przeciwodleżynowy, wózek lub balkonik.
- Poproś pielęgniarkę o pokazanie podstaw: zmiany pozycji, karmienia, toalety w łóżku, podawania leków.
Pięć dróg po wypisie
Powrót do domu z pomocą
Osobie, która w skali Barthel ma od 0 do 40 punktów, przysługuje bezpłatna pielęgniarska opieka długoterminowa domowa. Pielęgniarka przychodzi co najmniej cztery razy w tygodniu, wykonuje zabiegi i uczy rodzinę pielęgnacji. Nie zastępuje jednak opiekuna, bo wizyta trwa zwykle kilkadziesiąt minut.
Codzienną pomoc może zapewnić gmina w formie usług opiekuńczych. Wniosek składa się w ośrodku pomocy społecznej, a odpłatność zależy od dochodu. Trzecia możliwość to prywatna opiekunka, opłacana w całości przez rodzinę. Zanim chory wróci, warto też przygotować mieszkanie, zwłaszcza łóżko, łazienkę i drogę do toalety, o czym piszemy w artykule jak przygotować mieszkanie dla seniora.
Zakład opiekuńczo-leczniczy
ZOL jest dla osób, które nie wymagają już szpitala, ale potrzebują całodobowej opieki pielęgniarskiej. Leczenie finansuje NFZ, a pacjent płaci za wyżywienie i zakwaterowanie nie więcej niż 70 proc. swojego dochodu. Problemem jest czas, bo na miejsce często czeka się tygodniami lub miesiącami. Całą procedurę opisujemy w tekście jak załatwić skierowanie do ZOL.
Rehabilitacja stacjonarna
Po udarze, złamaniu czy operacji ortopedycznej pacjent może trafić prosto ze szpitala na oddział rehabilitacji. Decyduje lekarz, a skierowanie trzeba uzyskać przed wypisem. To rozwiązanie na kilka tygodni, które daje rodzinie czas na przygotowanie dalszej opieki.
Pobyt czasowy w prywatnym domu opieki
Prywatny dom opieki przyjmuje na podstawie umowy, bez skierowania i bez decyzji urzędu, często w ciągu kilku dni. Wiele rodzin traktuje go jako pomost: bliski ma zapewnioną opiekę i rehabilitację, a rodzina spokojnie czeka na miejsce w ZOL, kończy remont łazienki albo szuka opiekunki. Według raportu Planety Seniora średnia cena pobytu wynosi 5 665 zł miesięcznie, a połowa placówek mieści się między 5 000 a 6 300 zł. Jeśli termin wypisu jest już znany, opisz sytuację w formularzu, a podeślemy propozycje placówek w Waszej okolicy.
Opieka paliatywna
Przy zaawansowanej, nieuleczalnej chorobie lekarz może skierować pacjenta do hospicjum domowego lub stacjonarnego. Hospicjum domowe oznacza regularne wizyty lekarza i pielęgniarki oraz bezpłatne wypożyczenie sprzętu, a opieka jest finansowana przez NFZ.
Czy rodzina musi zabrać chorego do domu
To pytanie pada bardzo często i odpowiedź ma dwie części. Nikt nie może zmusić dorosłego dziecka, żeby osobiście opiekowało się rodzicem we własnym mieszkaniu. Jednocześnie szpital nie musi czekać w nieskończoność. Ustawa stanowi, że jeśli osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji nikt nie odbiera w wyznaczonym terminie, szpital zawiadamia gminę i organizuje transport na jej koszt, a gmina może żądać zwrotu od osób zobowiązanych do alimentacji. Od terminu wyznaczonego przez kierownika szpitala kosztami dalszego pobytu może zostać obciążony pacjent lub te same osoby.
Dlatego unikanie kontaktu ze szpitalem jest najgorszą strategią. Jeżeli nie jesteście w stanie zapewnić opieki, powiedzcie o tym lekarzowi i pracownikowi socjalnemu wprost i poproście o pomoc w znalezieniu miejsca. Równolegle zgłoście sprawę w ośrodku pomocy społecznej, który może przyznać usługi opiekuńcze albo wszcząć procedurę skierowania do domu pomocy społecznej. Gotowe pismo przygotujesz w naszym bezpłatnym generatorze wniosku o skierowanie do DPS.
Jak wybrać w praktyce
Zacznij od dwóch pytań: ile godzin na dobę bliski potrzebuje pomocy i czy ta potrzeba będzie malała, czy rosła. Jeżeli lekarz spodziewa się poprawy w ciągu kilku tygodni, zwykle wystarcza rehabilitacja albo pobyt czasowy. Jeżeli opieka ma być stała i całodobowa, porównaj od razu rozwiązania długoterminowe, o czym piszemy w tekście opieka w domu czy dom opieki.
Najczęstsze pytania
Czy szpital może wypisać osobę leżącą, która nie ma opieki?
Tak, jeśli jej stan nie wymaga dalszego leczenia szpitalnego. Szpital powinien jednak uprzedzić bliskich o terminie, wydać skierowania i zlecenia, a w razie potrzeby zlecić transport sanitarny.
Kto wystawia skierowanie do ZOL po pobycie w szpitalu?
Lekarz prowadzący na oddziale albo lekarz podstawowej opieki zdrowotnej. Do skierowania dołącza się wywiad pielęgniarski i zaświadczenie lekarskie z oceną w skali Barthel.
Ile trwa znalezienie miejsca w domu opieki po szpitalu?
W prywatnym domu opieki zwykle od jednego do kilku dni, bo wystarcza umowa i dokumentacja medyczna. Na miejsce w ZOL lub w domu pomocy społecznej czeka się zazwyczaj tygodnie lub miesiące.
Czy NFZ zapewnia opiekę w domu po wypisie?
Tak, w ograniczonym zakresie. Przy wyniku 0-40 punktów w skali Barthel przysługuje pielęgniarska opieka długoterminowa domowa, czyli wizyty pielęgniarki co najmniej cztery razy w tygodniu. Nie jest to opieka całodobowa.
